سوختگی ها
v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
2 مقدمه کمکهای اولیه مجموعه اقدامات و مراقبتهایی است که هنگام وقوع حادثه صورت میگیرد. هدف اصلی از این اقدامات جلوگیری از مرگ، پیشگیری و جلوگیری از پیشرفت ضایعات، صدمات و عوارض بعدی و یا کاهش درد و رنج مصدوم پیش از ارجاع به پزشک و پیش از انتقال به مراکز درمانیست این اقدامات میتوانند شامل اقدامات جسمی و یا روحی باشند. هدف امدادگر، نجات و یا زندهنگاه داشتن شخص یا اشخاص آسیبدیده است. در راستای این هدف اصلی، امداد گر باید ابتدا از ایراد صدمات جدید جلوگیری نموده و جلوی شدت یافتن عارضه را بگیرد. در مرحله بعد، امدادگر موظف است تا ضمن تدارک امکانات درمانی برای بیمار و یا رساندن بیمار به محلی که اینگونه تدارکات در آن فراهم است (مثل بیمارستان)، اقداماتی را در حد توان برای بهبود حال بیمار انجام دهد. بنابراین مجموعه وظایف امدادگر به این شرح خلاصه میشود. 1. حفظ خونسردی 2. انتقال مصدوم از محیط پرخطر به محیط با حداقل امنیت (مثل انتقال به خارج از ساختمانی که دچار حریق شدهاست 3. روحیه دادن به مصدوم و خودداری از تضعیف روحیه وی (درصورت لزوم 4. بازرسی راههای تنفسی و علایم حیاتی 5. تعیین نوع جراحات و ضایعات برای تعیین نوع اقدامات لازم 6. کنترل خونریزی داخلی و خارجی، علایم مسمومیت، شکستگیها و سایر آسیبها برحسب اولویت 7. فراهم کردن امکان آسایش و راحتی بیمار تا رسیدن امکانات درمانی چگونه با سوختگي مقابله کنيم؟ سوختگي هاي ناشي از آتش يا آب جوش بسيار خطرناک است و مي تواند تاثيرات قابل ملاحظه اي را بر پوست و بافت هاي بدن بر جاي گذارد. به دنبال خوردن آب جوش نيز مسير ناي و گلوي فرد مي تواند دچار سوختگي شود و آسيب هاي جدي ببيند. سوختگي ها چه تاثيراتي بر جاي مي گذارند؟ برخي سوختگي ها که شدت آنها زياد است و مي تواند فرد را با مشکلات عديده اي مواجه کند در پي تماس بدن با مايعات داغ و پرحرارت ايجاد مي شود. عواملي که باعث مي شوند تا اين سوختگي ها بروز کنند به قرار زير است: *حرارت هاي بسيار شديد مانند شعله هاي آتش، سطوح بسيار داغ، مايعات پرحرارت، گاز *سوختگي هاي الکتريکي، مانند بي دقتي در سيم کشي هاي داخلي منازل، اتصالات برقي قديمي و فرسوده، عدم فعاليت درست ابزارآلات سيمي و الکتريکي، برق گرفتگي *سوختگي هاي شيميايي، اسيد ها و مواد قليايي بسيار قوي، استفاده نادرست از مواد شيميايي پاک کننده ، باتري هاي فرسوده و قديمي چه کساني آسيب مي بينند؟ سوختگي از هر نوعي که باشد، به عنوان دومين عامل مرگ و مير در بين کودکان محسوب مي شود. سوختگي ممکن است در هر سني بروز کند، اما در بين کودکان و نوجوانان بيشتر شايع است. در اين ميان سوختگي هاي ناشي از مايعات داغ، بيشتر براي نوزاداني که چهاردست و پا راه مي روند و با کنجکاوي فراوان دوست دارند به همه جا سر بکشند و از همه چيز سر در بياورند، شايع است و معمولا با فنجان هاي داغ چاي، رفتن به داخل حمام هاي داغ و ... بروز مي کند. نشانه هاي سوختگي چيست؟ ممکن است پس از سوختگي نشانه هاي آن ظرف مدت زماني بسيار کوتاه و به صورت مشهود بر روي پوست بدن بروز کند و بسيار دردناک باشد. در سوختگي هاي نه چندان شديد ممکن است پوست فرد به رنگ صورتي، قرمز و يا لکه لکه در بيايد و تاول هاي کوچک و بزرگ نيز ممکن است مشاهده شود. اگر بر ميزان سوختگي افزوده شود، اين عارضه بسيار عميق بروز مي کند، قسمت فوقاني پوست بدن تخريب شده و به رنگ سفيد و سياه در مي آيد و حالت زغالي به خود مي گيرد. مسئله اي که در اين زمينه بايد به آن توجه داشت اين است که سوختگي هاي بسيار عميق معمولا بدون درد بروز مي کنند زيرا در سوختگي هاي شديد به علت وارد آمدن آسيب به سيستم عصبي، انتقال پيام هاي ناشي از درد مختل مي شود. طبقهبندی و ارزیابی سوختگیها جهت بررسی یک مصدوم دچار سوختگی ابتدا جراحت سوختگی وی را طبقه بندی کرده و سپس به ارزیابی آن مشغول میشویم. برای ارزیابی شدت یک سوختگی و ارائه درمان موثر لازم است که علت سوختگی را بدانیم و با عوارض و عواقب شاخص هر نوع سوختگی آشنا باشیم. سوختگیها را میتوان به سه روش طبقه بندی و ارزیابی کرد: بر اساس عامل و منبع ایجاد سوختگی بر اساس درجه سوختگی بر اساس شدت سوختگی هر سه مورد بالا در تعیین میزان فوریتدار بودن درمان سوختگی و نوع مراقبتهای اورژانسی که یک فرد سوخته نیاز دارد، اهمیت دارند. عامل و منبع ایجاد سوختگی سوختگیها را میتوان بر اساس عامل ایجاد کننده آن ( مثلاً شیمیایی ، الکتریکی ، حرارتی ، نورانی و تشعشعی) طبقهبندی کرد. در نظر گرفتن منبع ایجاد سوختگی (مثلا ً اسید کلریدریک ، جریان برق متناوب و ...) طبقهبندی را اختصاصیتر میکند. سوختگی ناشی از آتش در سوختگی با آتش نکته مهم سوختگی مسیر تنفسی و مسمومیت با منو اکسید کربن باید مورد توجه قرار گیرد. سوختگی شیمیایی تماس با برخی مواد شیمیایی مانند اسیدها ، بازها یا قلیاهایی همچون سود سوزآور یا مواد سفید کنند قوی ، حلالها و مواد رنگبر قوی سبب سوزش و صدمه به پوست میشود. سوختگی با مواد قلیایی از اسیدها خطرناکتر است چون در پوست بیشتر نفوذ میکند و مدت طولانیتری فعال باقی میمانند. در اینجا مهمترین کار این است که فورا محل سوخته را زیر شیر آب بگیرید. سوختگی با مایعات جوش در این موارد آسیبهای بافتی به سرعت روی میدهد. سریعترین کاری که در این موارد باید انجام داد کاهش درجه حرارت است. سرد کردن ممکن است شدت ضایعه را بسیار کم کند و به سرعت سبب کاهش درد میشود. نکته مورد توجه این است که در سوختگی با قیر ، هرگز قیر را بر ندارید و فقط محل سوختگی را بلافاصله با آب سرد خنک کنید. سوختگی الکتریکی در این نوع سوختگی اگر چه ممکن است اثر سوختگی بر روی پوست به صورت یک ناحیه کوچک باشد ولی آسیب وارد بر بافتهای زیر پوست میتواند بسیار وسیع باشد. سوختگی ناشی از اشعه توسط دو نوع اشعه خورشید و تشعشات اتمی سوختگی ایجاد میگردد. در مورد تشعشات اتمی ابتدا محافظت خود امدادگر از خطر تشعشات و ثانیا رفع آلودگی مصدوم مد نظر قرار میگیرد. درجه سوختگی از چپ به راست سوختگیهای درجه 1، 2 و3 سوختگیهای پوست را میتوان به دو دسته با ضخامت نسبی و تمام ضخامت نیز طبقهبندی کرد. در سوختگیهای با ضخامت نسبی اپیدرم ، یا اپیدرم و قسمت فوقانی درم درگیر میشوند، و به بافتهای زیرین آسیبی وارد نمیشود. سوختگیهای تمام ضخامت علاوه بر درم و اپیدرم به لایههای زیر پوستی نیز آسیب میرسانند. هر دو این سوختگیها را میتوان با سیستم دیگری که درجه نامیده میشود به انواع درجه یک ، درجه دو و درجه سه تقسیم بندی کرد که خفیفترین نوع آن سوختگی درجه یک است. سوختگیهای درجه یک و دو از نوع با ضخامت نسبی و درجه سه از نوع تمام ضخامت هستند. سوختگی درجه یک سوختگی سطحی خفیفترین نوع سوختگی است که فقط لایه خارجی پوست یعنی اپیدرم را درگیر میکند. علل آن سوختگی ناشی از شعله ملایم است. علائم سوختگي درجه اول: * قرمزي پوست * درد و ورم سوختگی درجه دو سوختگی با شدت متوسط است که فقط اپیدرم و قسمتی از درم (اما نه همه درم) را مبتلا میکند و به بافتهای زیرین آسیبی نمیرساند. این نوع سوختگی مانند سوختگی درجه یک از نوع با ضخامت نسبی است. علائم سوختگي درجه دوم: * تاول * ورم * کنده شدن پوست * درد شديد سوختگی درجه سه (سوختگی تمام ضخامت) در سوختگی درجه سه تمام ضخامت پوست ، یعنی اپیدرم و درم ، تخریب میشود و حتی ممکن است آسیب عمیقتر شده و بافتهای زیر پوستی (چربی ، ماهیچه و استخوان) را نیز درگیر کند. گاهاً تمایز سوختگی درجه سه از سوختگی درجه دو مشکل میباشد؛ با این وجود ناحیه سوختگی در نوع درجه سه معمولاً سیاه رنگ و یا خشک و سفید است اما در نوع درجه دو قرمز و مرطوب بوده و ظاهر عرق کرده دارد. علائم سوختگي درجه سوم: * درد شديد * سوختگي پوست * بي حسي شدت سوختگی شرایط آسیب ، علت سوختگی ، محل و شکل سوختگی ، وسعت ، سن مصدوم ، محل آن و وجود ضایعات همراه از جمله معیارهایی هستند که در تعیین شدت یک سوختگی بکار میروند. علائم شايع سوختگي درجه يک، دو و سه:*سردرد* تب* ضعف* از حال رفتن* نبض تند * پوست رنگ پريده و مرطوب *لب ها و ناخن هاي آبي رنگ. مایع درمانی در سوختگی مایع درمانی یکی از اقدامات مهم اولیه برای درمان سوختگی میباشد. مایع درمانی شدید میزان مرگ و میر بیماران را طی 48 ساعت اول بعد از سوختگی کاهش میدهد. 50% مرگهای ناشی از سوختگی در خلال 10 روز اول رخ میدهند که مایع درمانی ناکافی یکی از علل عمده آن محسوب میشود. سرمهای مورد نیاز در مایع درمانی برای مایع درمانی در سوختگیها از محلول رینگر لاکتات و در صورت موجود نبودن ، از سرم فیزیولوژی (نرمال سالین یا سرم نمکی 9/0 درصد) استفاده میشود. همچنین سالین هیپرتونیک در 8 ساعت اول بیشتر بکار میرود. نحوه تزریق مایعات برای تزریق مایعات باید از یک کاتتر داخل وریدی بزرگ ( آنژیوکت 14تا16gaue) استفاده کرد. کاتتر تزریق مایع را در ناحیهای از پوست که دچار سوختگی است قرار ندهید مگر اینکه یک سیاهرگ مناسب در منطقهای دیگر پیدا نکرده باشید. همیشه ارجحیت دارد که به عوض سیاهرگهای اندام تحتانی (پاها) کاتتر تزریق مایع را درون سیاهرگهای اندام فوقانی (دستها) قرار دهید حتی اگر اندام فوقانی دچار سوختگی بوده و اندام تحتانی سالم باشند. این به دلیل التهاب تقریباً حتمی در سیاهرگهای اندام تحتانی بوده و با ایجاد عفونت خطر مرگ و میر را زیاد خواهد کرد. اگر زمان انتقال مصدوم تا مرکز درمانی کمتر از 60 دقیقه باشد ایجاد یک راه داخل وریدی و شروع مایع درمانی در صحنه حادثه برای یک مصدوم دچار سوختگی بندرت مورد دارد، اما اگر زمان انتقال بیش از این طول بکشد باید در مصدومی که وسعت سوختگیاش بیش از 15 الی 20 درصد است، تزریق مایعات را شروع کرد. اگر در یک مصدوم سوخته شواهدی از وجود شوک در 30 دقیقه اول پس از وقوع آسیب کشف شود باید سریعاً در جستجوی خونریزی مخفی برآیید، زیرا زمان لازم برای ایجاد شوک کمبود حجم ناشی از خود سوختگی بیشتر از این مدت است. نحوه محاسبه مایع مورد نیاز برای بالغین نحوه محاسبه میزان مایع مورد نیاز به وسعت سوختگی و وزن مصدوم بستگی داشته و برای بالغین و اطفال متفاوت است. یکی از فرمولهای معروف که در بیشتر مراکز سوختگی برای محاسبه مایع درمانی مصدوم به کار میرود فرمول پارکلند است که بر طبق آن باید 4 میلی لیتر محلول رینگر لاکتات به ازای هر کیلو گرم وزن بدن و هر یک درصد سوختگی (فقط سوختگی درجه دو و درجه سه) در طول 24 ساعت اول به بیمار داد. البته حداکثر وسعت سوختگی را 50% در نظر میگیرند. بنابراین فرمول به طریق زیر است: کل مایع مورد نیاز در 24 ساعت اول (میلی لیتر) = در صد سوختگی x وزن بدن مصدوم به کیلوگرم 4x نصف این مقدار مایع را در 8 ساعت اول و بقیه را در طی 16 ساعت بعد تزریق میکنند. توجه کنید: منظور از 8 ساعت اول ، 8 ساعت اول پس از وقوع آسیب است، نه از موقعی که مصدوم پیدا میشود یا درمان آغاز میگردد. نحوه محاسبه مایع مورد نیاز برای اطفال نشان داده شده است که فرمول پارکلند برای تعیین مایع مورد نیاز در شیرخواران و اطفال کوچک (با وزنی کمتر از 30کیلوگرم) مناسب نیست و میزان را کمتر از حد واقعی تخمین میزند. قابل قبولترین فرمول برای تعیین مایع مورد نیاز در 24 ساعت اول در شیرخواران و اطفال کوچک با وزنی کمتر از 30 کیلوگرم که دچار سوختگی شدهاند به قرار زیر است: مایع نگهدارنده + محلول لینگر لاکتات محلول لینگر لاکتات (میلی لیتر) = در صد سوختگی x وزن بدن مصدوم به کیلوگرم 4x مایع نگهدارنده مقدار مایعی است که برای بر قراری تعادل مایع در بدن یک فرد مورد نیاز است ( در صورتی که از دست رفتن غیر طبیعی مایعات وجود نداشته باشد) و میزان آن را به طریق زیر محاسبه میکنند: ده کیلوگرم اول به ازای هر کیلوگرم 100 میلی لیتر ده کیلوگرم دوم به ازای هر کیلوگرم 50 میلی لیتر ده کیلوگرم سوم به بعد به ازای هر کیلوگرم 20میلی لیتر مثلا برای یک کودک با وزن 25 کیلوگرم میزان مایع نگهدارنده در 24 ساعت برابر است با : میلی لیتر 1600 + (20x5) + (50x10) + (100x10) برای اطفال با وزنی بیش از 30 کیلوگرم میتوان از همان فرمول پارکلند با دقت نسبی استفاده کرد. فرمولهای فوق تنها راهنمای اولیه برای تخمین مقدار مایع مورد نیاز است؛ بعضی از مصدومین به دو یا حتی سه برابر مقدار محاسبه شده نیاز دارند. بیمارانی که معمولاً به مقادیر بیشتری مایع برای احیاء احتیاج دارند، عبارتند از : آسیب دیدگان از ولتاژهای بالای جریان الکتریسته کسانی که آسیب تنفسی پیدا کردهاند. افرادی که در مایع آنان تاخیر شده است. برعکس افرادی که در مایع درمانی آنان باید با احتیاط اقدام به دادن مایعات کرد عبارتند از : افراد بالای پنجاه سال و زیر 2 سال کسانی که ناراحتی قلبی- ریوی دارند. ارزیابی بیمار سوخته برای ارزیابی وضعیت گردش خون مصدوم باید بطور مرتب علایم حیاتی ( فشار خون ، نبض و پر شدن مجدد مویرگی با فشار بر بستر ناخن) را در وی اندازهگیری کرد. با این وجود این علائم به خصوص فشار خون بطور کامل قابل اعتماد نبوده و میتوانند علیرغم وجود شوک در حد طبیعی باشند و بعداً پس از ایجاد نارسایی گردش خون سریعاً افت کنند. دقیقترین نشانه تعادل مایعات مصدوم میزان برونده ادرار وی است؛ به عبارت دیگر مقدار ادراری که او در هر ساعت دفع میکند. با قرار دادن یک کاتتر (سوند) در داخل مثانه و اتصال آن به یک کیسه ادراری میتوان این مقدار را با بهترین دقت اندازهگیری کرد. وضعیت طبیعی برونده ادرار برونده طبیعی ادرار در یک فرد بالغ 30 تا 50 میلی لیتر ادرار در ساعت است. روش دقیقتر محاسبه حداقل برونده طبیعی ادرار بر اساس وزن بدن است: در بالغین: 5/0 میلی لیتر ادرار به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت. در اطفال: 1 میلی لیتر ادرار به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت. مثلاً یک فرد بالغ با وزن 80 کیلو گرم باید حداقل هر ساعت 40 میلی لیتر ادرار کند. مقادیر کمتر از این نشان دهنده کمبود مایع است و باید مقدار تزریق مایع را افزایش داد. شایعترین نتیجه تزریق کم یا تاخیری مایعات ، آسیب شدید کلیه (نارسایی کلیه) است. توجه کنید: اگر مصدوم ادرار قرمز رنگ دفع میکند، فوراً سرعت تزریق مایع را افزایش دهید. سوختگي ها چگونه درمان مي شوند؟ هنگامي که سوختگي خيلي شديد نيست، گرفتن محل سوختگي زير آب سرد و روان به مدت 10 دقيقه و يا شستشو با مواد شيميايي مخصوص سوختگي به مدت 20 دقيقه مي تواند از بروز عوارض ناشي از سوختگي جلوگيري کند. علاوه بر اين، پس از سوختگي، خيلي سريع بايد لباس هاي فرد را از محل سوختگي خارج کرد. پس از اين، به منظور جلوگيري از بروز هر گونه عفونت و يا ورود ميکروب به داخل بدن، بايد محل سوختگي در محفظه هاي پلاستيکي مخصوص و يا مواد استريل نگهداري شود. سوختگي هاي خفيف و معمولي مي توانند با گازهاي استريل و همچنين مسکن هاي مخصوص درمان شوند. اما در عين حال اگر اين سوختگي ها شدت يابند و يا در ناحيه صورت، دست و يا مفاصل بدن اتفاق بيافتند، بايد خيلي سريع فرد به بيمارستان منتقل شود. اين طور که آمارهاي رسمي نشان مي دهند، به طور کلي 10 درصد از کل سوختگي هايي که بروز مي کنند، به مراقبت هاي پزشکي و بيمارستاني نياز دارند. اين در حالي است که بيش از 50 درصد سوختگي هاي بدن، بسيار شديد هستند و شانس زنده ماندن فرد بسيار کم است. سوختگي هاي عميق و شديد به درمان هاي طولاني مدت و مراقبت هاي ويژه نيازمند است که در برخي مواقع مي تواند شامل پيوند پوست و يا درمان هاي ديگر براي جلوگيري از کشيدگي پوست و همچنين درمان هاي رواني شود. هر چه درمان سوختگی سریعتر صورت بپذیرد، بهبود آن سریع تر و جای آن کمتر باقی می ماند؛ در این مطلب چند ماده طبیعی را برای التیام سوختگی معرفی کرده ایم. برای درمان سوختگی های درجه یک می توان از شیوه های زیر برای کاهش درد و سوزش ناحیۀ سوخته استفاده نمود. میتوانید ناحیۀ سوخته را در آب سرد یا شیر سرد بخوابانید و این کار از ایجاد تاول جلوگیری می کند. می توانید قدری روغن ویتامین Eرا به صورت موضعی بر ناحیۀ سوخته بمالید، ویتامین A-Eخوراکی برای بهبود سوختگی بسیار مفید می باشد. مالیدن سفیدۀ تخم مرغ به ناحیۀ سوختگی نیز به کاهش درد کمک می کند و هم روند بهبود را تسریع می کند. برای کاهش درد ناشی از سوختگی، اگر هرچه سریعتر روی ناحیه پیاز بمالید بسیار مفید و مؤثر واقع می شود. برای بهبود سوختگی، می توانید پماد مخصوصی را پس از شستشوی ناحیۀ سوخته مورد استفاده قرار دهید. برای تهیۀ این پماد نیاز است در ابتدا مقداری پنبه را بسوزانید و حاکستر آن را با روغن زیتون ترکیب کنید و روی ناحیۀ سوخته قرار دهید. برای کاهش درد و سوزش ناشی از سوختگی مقداری سرکۀ رقیق (حل شده در آب) را بر ناحیه بمالید، همچنین از ترکیب عسل و روغن زیتون نیز می توان به همین منظور استفاده کنید. برای کاهش سوختگی های ناحیۀ دهان می توانید مقداری نمک یا شکر روی ناحیۀ سوخته قرار دهید. استفاده از ژل گیاه آلوئه ورا برای التیام سوختگی بسیار مفید می باشد. در طب سنتی ایرانی از ترکیب گیاهان برای بهبود سوختگی ها استفاده می شود. دارو جهت درمان سوختگی با آتش برگ خشک شدۀ درخت چنار (Plantanus orientalis): برگ ها را سائیده و روی موضع بپاشید. این دارو بطور کلی جهت خشک كردن زخم ها مورد استفاده قرار می گیرد. میوه نارس زیتون (Olea euroepea): میوه ها را له كرده بصورت ضماد در موضع استعمال کنید. روغن کنجد (Sesamum indicum): روغن کنجد را بلافاصله بعد از سوختگی به محل سوختگی بمالید. روغن تخم کتان (Linum usitatissimum): در موضع استعمال شود. دارو جهت درمان سوختگی ها و زخم ها سرشاخۀ گلدار یا برگ گیاه علف چای (هوفاریقون/Hypericumperforatum): بصورت پماد در موضع استعمال شود. داروی آرام کننده و خنک کنندۀ پوست سوخته در اثر آتش یا آفتاب زدگی روغن زیتون (Olea europea): در موضع سوختگی یا آفتاب زدگی مالیده شود. این دارو علاوه بر این در مورد مارگزیدگی و گزش حشرات و همچنین درمان استسقا و آب آوردن نسوج بصورت موضعی مورد استعمال قرار می گیرد. دارو جهت معالجه سوختگی های ساده پیاز (Allium cepa): پیاز را له كرده روی موضع قرار دهید. توصیه مشاور: در برخورد با سوختگی دو نکته را که راحتترین و در دسترس ترین اقدام هستند را بخاطر بسپارید : سرد نمودن موضع با کمک اب سرد یا یخ و... دوم: استعمال عسل یا سفیده تخم مرغ به موضع به سرعت زخمها را ترمیم میکند. بدین صورت که اگر عضو در معرض دید باشدو سوختگی با اتش یا مایع داغ باشد ابتدا عضو را خنک نگه می داریم. مثلا با استفاده از یخ یا اگر یخ مقدور نبود با قرار دادن عضو در زیر اب ، البته در صورتی که عضو رو باز باشد مثلا دست یا پاو...، دمای ان ناحیه را پایین می اورم. و اگر سوختگی درجه اول باشد می توان برای بهبود سریعتر زخم از سفیده تخم مرغ خام یا عسل بر روی موضع استفاده نمود. البته قبل از ان بهتر است که به پزشک مراجعه نمود و از عفونی نبودن زخم اطمینان حاصل کرد. بيخيال خميردندان و سيبزميني شويد بايد بدانيد اين تصور اشتباهي است كه اگر جايي از بدنتان را بسوزانيد فورا به محل سوختگي خميردندان يا سيبزميني بماليد در نگاه اول شايد باعث التيام درد شود اما در حقيقت اين مواد افزودني خميردندان است كه باعث ميشود شما چنين فكر كنيد. در چنين مواردي توصيه ميكنيم از مايعات خنك براي نواحي سوخته استفاده كنيد يعني موضع سوخته را در معرض آب خنك قرار بدهيد. اين روش راه خوبي براي جلوگيري از تاول زدن است اما اگر محل سوختگي دچار عفونت شد از پماد ضدسوختگي استفاده كنيد و درصورت وخيمترشدن زخم حتما به پزشك مراجعه كنيد چون شايد نياز به پانسمان يا تجويز داروهاي آنتيبيوتيك باشد. در مواردي كه فرد واكسن كزاز نزده باشد بايد واكسيناسيون كزاز در موردش انجام گيرد زيرا ميكروب كزاز ميتواند از محل زخم سوختگي وارد بدن شود. فكر نكنيد شايع نيست سوختگي در تمام دنيا بهعنوان يك چالش بهداشتي محسوب ميشود، اين پيامد ميتواند فرد حادثهديده و خانواده او را دچار اختلالات جسمي و روحي كند و حتي از لحاظ اجتماعي و اقتصادي هم انسان را تحتتاثير قرار دهد. متاسفانه سوختگي در تمام دنيا بهعلت بيتوجهي و آگاهي نداشتن براي تهيه وسايل گرمازا و رعايتنكردن نكات ايمني و اصول استاندارد روز به روز در حال افزايش است. از ميان 150دليل مرگ و مير شايع در ايران، سوختگي در رده ششم قرار دارد و ميتوان گفت در مجموع آمار مرگ و مير از سنين 20تا 40سال كشور ما در رده سوم است. هنگام رانندگي چاي نخوريد نوع سوختگي بستگي به محيط زندگي افراد دارد. معمولا در خانوادهها سوختگي به وسيله مايعات داغ ايجاد ميشود و متاسفانه بهدليل بياطلاعي بسياري از والدين، درصد بالايي از اين سوختگيها شامل كودكان ميشود؛ از آنجا كه كودكان نوپا دوست دارند تا به همه چيز دسترسي داشته باشند و هر چيزي را لمس كنند در معرض خطر سوختگي با مايعات هستند مثلا اگر سيني چاي روي ميز باشد كودك سعي ميكند تا به آن دست بزند و روي پايش بايستد بههميندليل روميزي را ميكشد؛ در اينجا هم خطر سوختگي و هم ضربه به سر وجود دارد. سعي كنيد چنين مايعات داغي را سرراه كودك قرار ندهيد و از ميان محل رفتوآمد كنار بگذاريد. متاسفانه گاهي ديده ميشود رانندگان در ماشين و در حال حركت ليوان چاي داغ به دست دارند. اگر بر اثر مانعي ماشين بايستد يا منحرف شود همان ليوان چاي موجب صدمه به راننده يا سرنشين جلو ميشود. حتي استخوان هم ميسوزد سوختگي همان آسيب پوست يا غشاهاي مخاطي سطح بدن توسط عواملي مثل حرارت، مواد شيميايي، اشعه آفتاب و جريان الكتريسيته است. سوختگي درجه يك موجب ايجاد التهاب و قرمزي روي سطح پوست ميشود و كمي درد در قسمت سوخته احساس ميشود. در سوختگي درجه 2 وسعت آسيب بيشتر است و سطح سوختگي علاوهبر غشاي مخاطي، سطح داخلي پوست را نيز ميسوزاند و باعث تاول روي پوست ميشود. در شديدترين نوع يعني سوختي درجه 3 عصب و عضلات نيز درگير سوختگي ميشود و آسيب آن حتي ممكن است به استخوان نيز برسد و استخوان را هم از بين ببرد. تاولها را نتركانيد در گذشته از نظر علمي تاول بهعنوان يك پانسمان به حساب ميآمد و توصيه ميشد تا كاري به آن نداشته باشند اما اخيرا مطالعات روز نشان داده است باز كردن تاول در التيام درد بسيار موثر است اما اين كار بايد در محل بهداشتي و استريل انجام شود بنابراين هرگز سعي نكنيد تا خودتان با سوزن يا با وارد كردن اشياي نوك تيز تاول پوست را بتركانيد. براي اين كار حتما بايد به پزشك مراجعه كنيد. در كلاسها شركت كنيد متاسفانه در بسياري از موارد شاهد اين بودهايم كه خانوادهها در برخورد با حوادثي مثل سوختگي نميدانند چه كار بايد بكنند و اضطراب و استرس خود را نيز به بيمار منتقل ميكنند. هنگام وقوع چنين حوادثي خونسردي خود را حفظ كنيد تا بتوانيد عكسالعمل به موقع و صحيح را انجام دهيد. در بحث سوختگي و كلا مواردي كه ممكن است بهصورت اورژانسي در خانه بهوجود بيايد به شهروندان عزيز توصيه ميكنيم با توجه به اينكه وزارت بهداشت در بحث آموزش همگاني، كلاسهاي رايگاني را درسطح دانشگاههاي كل كشور مطرح ساخته همكاري كنيد و در كلاسهاي آموزشهاي اوليه شركت كنيد تا هنگام وقوع حادثه، تا قبل از رسيدن اورژانس عكسالعمل درستي را داشته باشيد؛ به بيمار خود كمك كنيد تا بر دردش غلبه كند. اوضاع را وخيمتر نكنيد اگر يكي از اعضاي خانواده دچار سوختگي شديد شد در نخستين فرصت به 115 زنگ بزنيد تا همكاران پزشك در محل حاضر شوند. اگر بدن فردي با آتش سوخته هرگز سعي نكنيد تا لباسش را از تنش دربياوريد بهخصوص در مورد لباسهاي نايلوني كه با حرارت زياد به پوست ميچسبد و از آنجا كه در آن وضعيت پوست آسيبديده شديد است بهتر است سعي به در آوردن لباس نكنيد. علاوه براين اگر ساعت يا زيورآلاتي در دست فرد حادثه ديده بود، به آنها دست نزنيد زيرا كه بافت پوست صدمه بيشتري ميبيند. بهترين راهحل همان شستوشو با آب است. سوختگي در ناحيه گردن موجب فشار به حنجره ميشود و خطر آسيب جدي را بسيار افزايش ميدهد بنابراين در چنين موقعيتهايي فرد را سريعا به يك درمانگاه نزديك انتقال دهيد. ايمني بيشتر شما مي توانيد با امن کردن منزل خود از بروز هر گونه آتش سوزي و سوختگي جلوگيري کنيد. براي مثال، نصب دستگاه هاي شناسايي محل سوختگي در منزل، بازديد سيم کشي ها و خارج کردن مواد شيميايي .خطرناک مي تواند تا حد زيادي از بروز هر گونه سوختگي و عوارض ناشي از آن در شما جلوگيري کند.
2 مقدمه کمکهای اولیه مجموعه اقدامات و مراقبتهایی است که هنگام وقوع حادثه صورت میگیرد. هدف اصلی از این اقدامات جلوگیری از مرگ، پیشگیری و جلوگیری از پیشرفت ضایعات، صدمات و عوارض بعدی و یا کاهش درد و رنج مصدوم پیش از ارجاع به پزشک و پیش از انتقال به مراکز درمانیست این اقدامات میتوانند شامل اقدامات جسمی و یا روحی باشند. هدف امدادگر، نجات و یا زندهنگاه داشتن شخص یا اشخاص آسیبدیده است. در راستای این هدف اصلی، امداد گر باید ابتدا از ایراد صدمات جدید جلوگیری نموده و جلوی شدت یافتن عارضه را بگیرد. در مرحله بعد، امدادگر موظف است تا ضمن تدارک امکانات درمانی برای بیمار و یا رساندن بیمار به محلی که اینگونه تدارکات در آن فراهم است (مثل بیمارستان)، اقداماتی را در حد توان برای بهبود حال بیمار انجام دهد. بنابراین مجموعه وظایف امدادگر به این شرح خلاصه میشود. 1. حفظ خونسردی 2. انتقال مصدوم از محیط پرخطر به محیط با حداقل امنیت (مثل انتقال به خارج از ساختمانی که دچار حریق شدهاست 3. روحیه دادن به مصدوم و خودداری از تضعیف روحیه وی (درصورت لزوم 4. بازرسی راههای تنفسی و علایم حیاتی 5. تعیین نوع جراحات و ضایعات برای تعیین نوع اقدامات لازم 6. کنترل خونریزی داخلی و خارجی، علایم مسمومیت، شکستگیها و سایر آسیبها برحسب اولویت 7. فراهم کردن امکان آسایش و راحتی بیمار تا رسیدن امکانات درمانی چگونه با سوختگي مقابله کنيم؟ سوختگي هاي ناشي از آتش يا آب جوش بسيار خطرناک است و مي تواند تاثيرات قابل ملاحظه اي را بر پوست و بافت هاي بدن بر جاي گذارد. به دنبال خوردن آب جوش نيز مسير ناي و گلوي فرد مي تواند دچار سوختگي شود و آسيب هاي جدي ببيند. سوختگي ها چه تاثيراتي بر جاي مي گذارند؟ برخي سوختگي ها که شدت آنها زياد است و مي تواند فرد را با مشکلات عديده اي مواجه کند در پي تماس بدن با مايعات داغ و پرحرارت ايجاد مي شود. عواملي که باعث مي شوند تا اين سوختگي ها بروز کنند به قرار زير است: *حرارت هاي بسيار شديد مانند شعله هاي آتش، سطوح بسيار داغ، مايعات پرحرارت، گاز *سوختگي هاي الکتريکي، مانند بي دقتي در سيم کشي هاي داخلي منازل، اتصالات برقي قديمي و فرسوده، عدم فعاليت درست ابزارآلات سيمي و الکتريکي، برق گرفتگي *سوختگي هاي شيميايي، اسيد ها و مواد قليايي بسيار قوي، استفاده نادرست از مواد شيميايي پاک کننده ، باتري هاي فرسوده و قديمي چه کساني آسيب مي بينند؟ سوختگي از هر نوعي که باشد، به عنوان دومين عامل مرگ و مير در بين کودکان محسوب مي شود. سوختگي ممکن است در هر سني بروز کند، اما در بين کودکان و نوجوانان بيشتر شايع است. در اين ميان سوختگي هاي ناشي از مايعات داغ، بيشتر براي نوزاداني که چهاردست و پا راه مي روند و با کنجکاوي فراوان دوست دارند به همه جا سر بکشند و از همه چيز سر در بياورند، شايع است و معمولا با فنجان هاي داغ چاي، رفتن به داخل حمام هاي داغ و ... بروز مي کند. نشانه هاي سوختگي چيست؟ ممکن است پس از سوختگي نشانه هاي آن ظرف مدت زماني بسيار کوتاه و به صورت مشهود بر روي پوست بدن بروز کند و بسيار دردناک باشد. در سوختگي هاي نه چندان شديد ممکن است پوست فرد به رنگ صورتي، قرمز و يا لکه لکه در بيايد و تاول هاي کوچک و بزرگ نيز ممکن است مشاهده شود. اگر بر ميزان سوختگي افزوده شود، اين عارضه بسيار عميق بروز مي کند، قسمت فوقاني پوست بدن تخريب شده و به رنگ سفيد و سياه در مي آيد و حالت زغالي به خود مي گيرد. مسئله اي که در اين زمينه بايد به آن توجه داشت اين است که سوختگي هاي بسيار عميق معمولا بدون درد بروز مي کنند زيرا در سوختگي هاي شديد به علت وارد آمدن آسيب به سيستم عصبي، انتقال پيام هاي ناشي از درد مختل مي شود. طبقهبندی و ارزیابی سوختگیها جهت بررسی یک مصدوم دچار سوختگی ابتدا جراحت سوختگی وی را طبقه بندی کرده و سپس به ارزیابی آن مشغول میشویم. برای ارزیابی شدت یک سوختگی و ارائه درمان موثر لازم است که علت سوختگی را بدانیم و با عوارض و عواقب شاخص هر نوع سوختگی آشنا باشیم. سوختگیها را میتوان به سه روش طبقه بندی و ارزیابی کرد: بر اساس عامل و منبع ایجاد سوختگی بر اساس درجه سوختگی بر اساس شدت سوختگی هر سه مورد بالا در تعیین میزان فوریتدار بودن درمان سوختگی و نوع مراقبتهای اورژانسی که یک فرد سوخته نیاز دارد، اهمیت دارند. عامل و منبع ایجاد سوختگی سوختگیها را میتوان بر اساس عامل ایجاد کننده آن ( مثلاً شیمیایی ، الکتریکی ، حرارتی ، نورانی و تشعشعی) طبقهبندی کرد. در نظر گرفتن منبع ایجاد سوختگی (مثلا ً اسید کلریدریک ، جریان برق متناوب و ...) طبقهبندی را اختصاصیتر میکند. سوختگی ناشی از آتش در سوختگی با آتش نکته مهم سوختگی مسیر تنفسی و مسمومیت با منو اکسید کربن باید مورد توجه قرار گیرد. سوختگی شیمیایی تماس با برخی مواد شیمیایی مانند اسیدها ، بازها یا قلیاهایی همچون سود سوزآور یا مواد سفید کنند قوی ، حلالها و مواد رنگبر قوی سبب سوزش و صدمه به پوست میشود. سوختگی با مواد قلیایی از اسیدها خطرناکتر است چون در پوست بیشتر نفوذ میکند و مدت طولانیتری فعال باقی میمانند. در اینجا مهمترین کار این است که فورا محل سوخته را زیر شیر آب بگیرید. سوختگی با مایعات جوش در این موارد آسیبهای بافتی به سرعت روی میدهد. سریعترین کاری که در این موارد باید انجام داد کاهش درجه حرارت است. سرد کردن ممکن است شدت ضایعه را بسیار کم کند و به سرعت سبب کاهش درد میشود. نکته مورد توجه این است که در سوختگی با قیر ، هرگز قیر را بر ندارید و فقط محل سوختگی را بلافاصله با آب سرد خنک کنید. سوختگی الکتریکی در این نوع سوختگی اگر چه ممکن است اثر سوختگی بر روی پوست به صورت یک ناحیه کوچک باشد ولی آسیب وارد بر بافتهای زیر پوست میتواند بسیار وسیع باشد. سوختگی ناشی از اشعه توسط دو نوع اشعه خورشید و تشعشات اتمی سوختگی ایجاد میگردد. در مورد تشعشات اتمی ابتدا محافظت خود امدادگر از خطر تشعشات و ثانیا رفع آلودگی مصدوم مد نظر قرار میگیرد. درجه سوختگی از چپ به راست سوختگیهای درجه 1، 2 و3 سوختگیهای پوست را میتوان به دو دسته با ضخامت نسبی و تمام ضخامت نیز طبقهبندی کرد. در سوختگیهای با ضخامت نسبی اپیدرم ، یا اپیدرم و قسمت فوقانی درم درگیر میشوند، و به بافتهای زیرین آسیبی وارد نمیشود. سوختگیهای تمام ضخامت علاوه بر درم و اپیدرم به لایههای زیر پوستی نیز آسیب میرسانند. هر دو این سوختگیها را میتوان با سیستم دیگری که درجه نامیده میشود به انواع درجه یک ، درجه دو و درجه سه تقسیم بندی کرد که خفیفترین نوع آن سوختگی درجه یک است. سوختگیهای درجه یک و دو از نوع با ضخامت نسبی و درجه سه از نوع تمام ضخامت هستند. سوختگی درجه یک سوختگی سطحی خفیفترین نوع سوختگی است که فقط لایه خارجی پوست یعنی اپیدرم را درگیر میکند. علل آن سوختگی ناشی از شعله ملایم است. علائم سوختگي درجه اول: * قرمزي پوست * درد و ورم سوختگی درجه دو سوختگی با شدت متوسط است که فقط اپیدرم و قسمتی از درم (اما نه همه درم) را مبتلا میکند و به بافتهای زیرین آسیبی نمیرساند. این نوع سوختگی مانند سوختگی درجه یک از نوع با ضخامت نسبی است. علائم سوختگي درجه دوم: * تاول * ورم * کنده شدن پوست * درد شديد سوختگی درجه سه (سوختگی تمام ضخامت) در سوختگی درجه سه تمام ضخامت پوست ، یعنی اپیدرم و درم ، تخریب میشود و حتی ممکن است آسیب عمیقتر شده و بافتهای زیر پوستی (چربی ، ماهیچه و استخوان) را نیز درگیر کند. گاهاً تمایز سوختگی درجه سه از سوختگی درجه دو مشکل میباشد؛ با این وجود ناحیه سوختگی در نوع درجه سه معمولاً سیاه رنگ و یا خشک و سفید است اما در نوع درجه دو قرمز و مرطوب بوده و ظاهر عرق کرده دارد. علائم سوختگي درجه سوم: * درد شديد * سوختگي پوست * بي حسي شدت سوختگی شرایط آسیب ، علت سوختگی ، محل و شکل سوختگی ، وسعت ، سن مصدوم ، محل آن و وجود ضایعات همراه از جمله معیارهایی هستند که در تعیین شدت یک سوختگی بکار میروند. علائم شايع سوختگي درجه يک، دو و سه:*سردرد* تب* ضعف* از حال رفتن* نبض تند * پوست رنگ پريده و مرطوب *لب ها و ناخن هاي آبي رنگ. مایع درمانی در سوختگی مایع درمانی یکی از اقدامات مهم اولیه برای درمان سوختگی میباشد. مایع درمانی شدید میزان مرگ و میر بیماران را طی 48 ساعت اول بعد از سوختگی کاهش میدهد. 50% مرگهای ناشی از سوختگی در خلال 10 روز اول رخ میدهند که مایع درمانی ناکافی یکی از علل عمده آن محسوب میشود. سرمهای مورد نیاز در مایع درمانی برای مایع درمانی در سوختگیها از محلول رینگر لاکتات و در صورت موجود نبودن ، از سرم فیزیولوژی (نرمال سالین یا سرم نمکی 9/0 درصد) استفاده میشود. همچنین سالین هیپرتونیک در 8 ساعت اول بیشتر بکار میرود. نحوه تزریق مایعات برای تزریق مایعات باید از یک کاتتر داخل وریدی بزرگ ( آنژیوکت 14تا16gaue) استفاده کرد. کاتتر تزریق مایع را در ناحیهای از پوست که دچار سوختگی است قرار ندهید مگر اینکه یک سیاهرگ مناسب در منطقهای دیگر پیدا نکرده باشید. همیشه ارجحیت دارد که به عوض سیاهرگهای اندام تحتانی (پاها) کاتتر تزریق مایع را درون سیاهرگهای اندام فوقانی (دستها) قرار دهید حتی اگر اندام فوقانی دچار سوختگی بوده و اندام تحتانی سالم باشند. این به دلیل التهاب تقریباً حتمی در سیاهرگهای اندام تحتانی بوده و با ایجاد عفونت خطر مرگ و میر را زیاد خواهد کرد. اگر زمان انتقال مصدوم تا مرکز درمانی کمتر از 60 دقیقه باشد ایجاد یک راه داخل وریدی و شروع مایع درمانی در صحنه حادثه برای یک مصدوم دچار سوختگی بندرت مورد دارد، اما اگر زمان انتقال بیش از این طول بکشد باید در مصدومی که وسعت سوختگیاش بیش از 15 الی 20 درصد است، تزریق مایعات را شروع کرد. اگر در یک مصدوم سوخته شواهدی از وجود شوک در 30 دقیقه اول پس از وقوع آسیب کشف شود باید سریعاً در جستجوی خونریزی مخفی برآیید، زیرا زمان لازم برای ایجاد شوک کمبود حجم ناشی از خود سوختگی بیشتر از این مدت است. نحوه محاسبه مایع مورد نیاز برای بالغین نحوه محاسبه میزان مایع مورد نیاز به وسعت سوختگی و وزن مصدوم بستگی داشته و برای بالغین و اطفال متفاوت است. یکی از فرمولهای معروف که در بیشتر مراکز سوختگی برای محاسبه مایع درمانی مصدوم به کار میرود فرمول پارکلند است که بر طبق آن باید 4 میلی لیتر محلول رینگر لاکتات به ازای هر کیلو گرم وزن بدن و هر یک درصد سوختگی (فقط سوختگی درجه دو و درجه سه) در طول 24 ساعت اول به بیمار داد. البته حداکثر وسعت سوختگی را 50% در نظر میگیرند. بنابراین فرمول به طریق زیر است: کل مایع مورد نیاز در 24 ساعت اول (میلی لیتر) = در صد سوختگی x وزن بدن مصدوم به کیلوگرم 4x نصف این مقدار مایع را در 8 ساعت اول و بقیه را در طی 16 ساعت بعد تزریق میکنند. توجه کنید: منظور از 8 ساعت اول ، 8 ساعت اول پس از وقوع آسیب است، نه از موقعی که مصدوم پیدا میشود یا درمان آغاز میگردد. نحوه محاسبه مایع مورد نیاز برای اطفال نشان داده شده است که فرمول پارکلند برای تعیین مایع مورد نیاز در شیرخواران و اطفال کوچک (با وزنی کمتر از 30کیلوگرم) مناسب نیست و میزان را کمتر از حد واقعی تخمین میزند. قابل قبولترین فرمول برای تعیین مایع مورد نیاز در 24 ساعت اول در شیرخواران و اطفال کوچک با وزنی کمتر از 30 کیلوگرم که دچار سوختگی شدهاند به قرار زیر است: مایع نگهدارنده + محلول لینگر لاکتات محلول لینگر لاکتات (میلی لیتر) = در صد سوختگی x وزن بدن مصدوم به کیلوگرم 4x مایع نگهدارنده مقدار مایعی است که برای بر قراری تعادل مایع در بدن یک فرد مورد نیاز است ( در صورتی که از دست رفتن غیر طبیعی مایعات وجود نداشته باشد) و میزان آن را به طریق زیر محاسبه میکنند: ده کیلوگرم اول به ازای هر کیلوگرم 100 میلی لیتر ده کیلوگرم دوم به ازای هر کیلوگرم 50 میلی لیتر ده کیلوگرم سوم به بعد به ازای هر کیلوگرم 20میلی لیتر مثلا برای یک کودک با وزن 25 کیلوگرم میزان مایع نگهدارنده در 24 ساعت برابر است با : میلی لیتر 1600 + (20x5) + (50x10) + (100x10) برای اطفال با وزنی بیش از 30 کیلوگرم میتوان از همان فرمول پارکلند با دقت نسبی استفاده کرد. فرمولهای فوق تنها راهنمای اولیه برای تخمین مقدار مایع مورد نیاز است؛ بعضی از مصدومین به دو یا حتی سه برابر مقدار محاسبه شده نیاز دارند. بیمارانی که معمولاً به مقادیر بیشتری مایع برای احیاء احتیاج دارند، عبارتند از : آسیب دیدگان از ولتاژهای بالای جریان الکتریسته کسانی که آسیب تنفسی پیدا کردهاند. افرادی که در مایع آنان تاخیر شده است. برعکس افرادی که در مایع درمانی آنان باید با احتیاط اقدام به دادن مایعات کرد عبارتند از : افراد بالای پنجاه سال و زیر 2 سال کسانی که ناراحتی قلبی- ریوی دارند. ارزیابی بیمار سوخته برای ارزیابی وضعیت گردش خون مصدوم باید بطور مرتب علایم حیاتی ( فشار خون ، نبض و پر شدن مجدد مویرگی با فشار بر بستر ناخن) را در وی اندازهگیری کرد. با این وجود این علائم به خصوص فشار خون بطور کامل قابل اعتماد نبوده و میتوانند علیرغم وجود شوک در حد طبیعی باشند و بعداً پس از ایجاد نارسایی گردش خون سریعاً افت کنند. دقیقترین نشانه تعادل مایعات مصدوم میزان برونده ادرار وی است؛ به عبارت دیگر مقدار ادراری که او در هر ساعت دفع میکند. با قرار دادن یک کاتتر (سوند) در داخل مثانه و اتصال آن به یک کیسه ادراری میتوان این مقدار را با بهترین دقت اندازهگیری کرد. وضعیت طبیعی برونده ادرار برونده طبیعی ادرار در یک فرد بالغ 30 تا 50 میلی لیتر ادرار در ساعت است. روش دقیقتر محاسبه حداقل برونده طبیعی ادرار بر اساس وزن بدن است: در بالغین: 5/0 میلی لیتر ادرار به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت. در اطفال: 1 میلی لیتر ادرار به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ساعت. مثلاً یک فرد بالغ با وزن 80 کیلو گرم باید حداقل هر ساعت 40 میلی لیتر ادرار کند. مقادیر کمتر از این نشان دهنده کمبود مایع است و باید مقدار تزریق مایع را افزایش داد. شایعترین نتیجه تزریق کم یا تاخیری مایعات ، آسیب شدید کلیه (نارسایی کلیه) است. توجه کنید: اگر مصدوم ادرار قرمز رنگ دفع میکند، فوراً سرعت تزریق مایع را افزایش دهید. سوختگي ها چگونه درمان مي شوند؟ هنگامي که سوختگي خيلي شديد نيست، گرفتن محل سوختگي زير آب سرد و روان به مدت 10 دقيقه و يا شستشو با مواد شيميايي مخصوص سوختگي به مدت 20 دقيقه مي تواند از بروز عوارض ناشي از سوختگي جلوگيري کند. علاوه بر اين، پس از سوختگي، خيلي سريع بايد لباس هاي فرد را از محل سوختگي خارج کرد. پس از اين، به منظور جلوگيري از بروز هر گونه عفونت و يا ورود ميکروب به داخل بدن، بايد محل سوختگي در محفظه هاي پلاستيکي مخصوص و يا مواد استريل نگهداري شود. سوختگي هاي خفيف و معمولي مي توانند با گازهاي استريل و همچنين مسکن هاي مخصوص درمان شوند. اما در عين حال اگر اين سوختگي ها شدت يابند و يا در ناحيه صورت، دست و يا مفاصل بدن اتفاق بيافتند، بايد خيلي سريع فرد به بيمارستان منتقل شود. اين طور که آمارهاي رسمي نشان مي دهند، به طور کلي 10 درصد از کل سوختگي هايي که بروز مي کنند، به مراقبت هاي پزشکي و بيمارستاني نياز دارند. اين در حالي است که بيش از 50 درصد سوختگي هاي بدن، بسيار شديد هستند و شانس زنده ماندن فرد بسيار کم است. سوختگي هاي عميق و شديد به درمان هاي طولاني مدت و مراقبت هاي ويژه نيازمند است که در برخي مواقع مي تواند شامل پيوند پوست و يا درمان هاي ديگر براي جلوگيري از کشيدگي پوست و همچنين درمان هاي رواني شود. هر چه درمان سوختگی سریعتر صورت بپذیرد، بهبود آن سریع تر و جای آن کمتر باقی می ماند؛ در این مطلب چند ماده طبیعی را برای التیام سوختگی معرفی کرده ایم. برای درمان سوختگی های درجه یک می توان از شیوه های زیر برای کاهش درد و سوزش ناحیۀ سوخته استفاده نمود. میتوانید ناحیۀ سوخته را در آب سرد یا شیر سرد بخوابانید و این کار از ایجاد تاول جلوگیری می کند. می توانید قدری روغن ویتامین Eرا به صورت موضعی بر ناحیۀ سوخته بمالید، ویتامین A-Eخوراکی برای بهبود سوختگی بسیار مفید می باشد. مالیدن سفیدۀ تخم مرغ به ناحیۀ سوختگی نیز به کاهش درد کمک می کند و هم روند بهبود را تسریع می کند. برای کاهش درد ناشی از سوختگی، اگر هرچه سریعتر روی ناحیه پیاز بمالید بسیار مفید و مؤثر واقع می شود. برای بهبود سوختگی، می توانید پماد مخصوصی را پس از شستشوی ناحیۀ سوخته مورد استفاده قرار دهید. برای تهیۀ این پماد نیاز است در ابتدا مقداری پنبه را بسوزانید و حاکستر آن را با روغن زیتون ترکیب کنید و روی ناحیۀ سوخته قرار دهید. برای کاهش درد و سوزش ناشی از سوختگی مقداری سرکۀ رقیق (حل شده در آب) را بر ناحیه بمالید، همچنین از ترکیب عسل و روغن زیتون نیز می توان به همین منظور استفاده کنید. برای کاهش سوختگی های ناحیۀ دهان می توانید مقداری نمک یا شکر روی ناحیۀ سوخته قرار دهید. استفاده از ژل گیاه آلوئه ورا برای التیام سوختگی بسیار مفید می باشد. در طب سنتی ایرانی از ترکیب گیاهان برای بهبود سوختگی ها استفاده می شود. دارو جهت درمان سوختگی با آتش برگ خشک شدۀ درخت چنار (Plantanus orientalis): برگ ها را سائیده و روی موضع بپاشید. این دارو بطور کلی جهت خشک كردن زخم ها مورد استفاده قرار می گیرد. میوه نارس زیتون (Olea euroepea): میوه ها را له كرده بصورت ضماد در موضع استعمال کنید. روغن کنجد (Sesamum indicum): روغن کنجد را بلافاصله بعد از سوختگی به محل سوختگی بمالید. روغن تخم کتان (Linum usitatissimum): در موضع استعمال شود. دارو جهت درمان سوختگی ها و زخم ها سرشاخۀ گلدار یا برگ گیاه علف چای (هوفاریقون/Hypericumperforatum): بصورت پماد در موضع استعمال شود. داروی آرام کننده و خنک کنندۀ پوست سوخته در اثر آتش یا آفتاب زدگی روغن زیتون (Olea europea): در موضع سوختگی یا آفتاب زدگی مالیده شود. این دارو علاوه بر این در مورد مارگزیدگی و گزش حشرات و همچنین درمان استسقا و آب آوردن نسوج بصورت موضعی مورد استعمال قرار می گیرد. دارو جهت معالجه سوختگی های ساده پیاز (Allium cepa): پیاز را له كرده روی موضع قرار دهید. توصیه مشاور: در برخورد با سوختگی دو نکته را که راحتترین و در دسترس ترین اقدام هستند را بخاطر بسپارید : سرد نمودن موضع با کمک اب سرد یا یخ و... دوم: استعمال عسل یا سفیده تخم مرغ به موضع به سرعت زخمها را ترمیم میکند. بدین صورت که اگر عضو در معرض دید باشدو سوختگی با اتش یا مایع داغ باشد ابتدا عضو را خنک نگه می داریم. مثلا با استفاده از یخ یا اگر یخ مقدور نبود با قرار دادن عضو در زیر اب ، البته در صورتی که عضو رو باز باشد مثلا دست یا پاو...، دمای ان ناحیه را پایین می اورم. و اگر سوختگی درجه اول باشد می توان برای بهبود سریعتر زخم از سفیده تخم مرغ خام یا عسل بر روی موضع استفاده نمود. البته قبل از ان بهتر است که به پزشک مراجعه نمود و از عفونی نبودن زخم اطمینان حاصل کرد. بيخيال خميردندان و سيبزميني شويد بايد بدانيد اين تصور اشتباهي است كه اگر جايي از بدنتان را بسوزانيد فورا به محل سوختگي خميردندان يا سيبزميني بماليد در نگاه اول شايد باعث التيام درد شود اما در حقيقت اين مواد افزودني خميردندان است كه باعث ميشود شما چنين فكر كنيد. در چنين مواردي توصيه ميكنيم از مايعات خنك براي نواحي سوخته استفاده كنيد يعني موضع سوخته را در معرض آب خنك قرار بدهيد. اين روش راه خوبي براي جلوگيري از تاول زدن است اما اگر محل سوختگي دچار عفونت شد از پماد ضدسوختگي استفاده كنيد و درصورت وخيمترشدن زخم حتما به پزشك مراجعه كنيد چون شايد نياز به پانسمان يا تجويز داروهاي آنتيبيوتيك باشد. در مواردي كه فرد واكسن كزاز نزده باشد بايد واكسيناسيون كزاز در موردش انجام گيرد زيرا ميكروب كزاز ميتواند از محل زخم سوختگي وارد بدن شود. فكر نكنيد شايع نيست سوختگي در تمام دنيا بهعنوان يك چالش بهداشتي محسوب ميشود، اين پيامد ميتواند فرد حادثهديده و خانواده او را دچار اختلالات جسمي و روحي كند و حتي از لحاظ اجتماعي و اقتصادي هم انسان را تحتتاثير قرار دهد. متاسفانه سوختگي در تمام دنيا بهعلت بيتوجهي و آگاهي نداشتن براي تهيه وسايل گرمازا و رعايتنكردن نكات ايمني و اصول استاندارد روز به روز در حال افزايش است. از ميان 150دليل مرگ و مير شايع در ايران، سوختگي در رده ششم قرار دارد و ميتوان گفت در مجموع آمار مرگ و مير از سنين 20تا 40سال كشور ما در رده سوم است. هنگام رانندگي چاي نخوريد نوع سوختگي بستگي به محيط زندگي افراد دارد. معمولا در خانوادهها سوختگي به وسيله مايعات داغ ايجاد ميشود و متاسفانه بهدليل بياطلاعي بسياري از والدين، درصد بالايي از اين سوختگيها شامل كودكان ميشود؛ از آنجا كه كودكان نوپا دوست دارند تا به همه چيز دسترسي داشته باشند و هر چيزي را لمس كنند در معرض خطر سوختگي با مايعات هستند مثلا اگر سيني چاي روي ميز باشد كودك سعي ميكند تا به آن دست بزند و روي پايش بايستد بههميندليل روميزي را ميكشد؛ در اينجا هم خطر سوختگي و هم ضربه به سر وجود دارد. سعي كنيد چنين مايعات داغي را سرراه كودك قرار ندهيد و از ميان محل رفتوآمد كنار بگذاريد. متاسفانه گاهي ديده ميشود رانندگان در ماشين و در حال حركت ليوان چاي داغ به دست دارند. اگر بر اثر مانعي ماشين بايستد يا منحرف شود همان ليوان چاي موجب صدمه به راننده يا سرنشين جلو ميشود. حتي استخوان هم ميسوزد سوختگي همان آسيب پوست يا غشاهاي مخاطي سطح بدن توسط عواملي مثل حرارت، مواد شيميايي، اشعه آفتاب و جريان الكتريسيته است. سوختگي درجه يك موجب ايجاد التهاب و قرمزي روي سطح پوست ميشود و كمي درد در قسمت سوخته احساس ميشود. در سوختگي درجه 2 وسعت آسيب بيشتر است و سطح سوختگي علاوهبر غشاي مخاطي، سطح داخلي پوست را نيز ميسوزاند و باعث تاول روي پوست ميشود. در شديدترين نوع يعني سوختي درجه 3 عصب و عضلات نيز درگير سوختگي ميشود و آسيب آن حتي ممكن است به استخوان نيز برسد و استخوان را هم از بين ببرد. تاولها را نتركانيد در گذشته از نظر علمي تاول بهعنوان يك پانسمان به حساب ميآمد و توصيه ميشد تا كاري به آن نداشته باشند اما اخيرا مطالعات روز نشان داده است باز كردن تاول در التيام درد بسيار موثر است اما اين كار بايد در محل بهداشتي و استريل انجام شود بنابراين هرگز سعي نكنيد تا خودتان با سوزن يا با وارد كردن اشياي نوك تيز تاول پوست را بتركانيد. براي اين كار حتما بايد به پزشك مراجعه كنيد. در كلاسها شركت كنيد متاسفانه در بسياري از موارد شاهد اين بودهايم كه خانوادهها در برخورد با حوادثي مثل سوختگي نميدانند چه كار بايد بكنند و اضطراب و استرس خود را نيز به بيمار منتقل ميكنند. هنگام وقوع چنين حوادثي خونسردي خود را حفظ كنيد تا بتوانيد عكسالعمل به موقع و صحيح را انجام دهيد. در بحث سوختگي و كلا مواردي كه ممكن است بهصورت اورژانسي در خانه بهوجود بيايد به شهروندان عزيز توصيه ميكنيم با توجه به اينكه وزارت بهداشت در بحث آموزش همگاني، كلاسهاي رايگاني را درسطح دانشگاههاي كل كشور مطرح ساخته همكاري كنيد و در كلاسهاي آموزشهاي اوليه شركت كنيد تا هنگام وقوع حادثه، تا قبل از رسيدن اورژانس عكسالعمل درستي را داشته باشيد؛ به بيمار خود كمك كنيد تا بر دردش غلبه كند. اوضاع را وخيمتر نكنيد اگر يكي از اعضاي خانواده دچار سوختگي شديد شد در نخستين فرصت به 115 زنگ بزنيد تا همكاران پزشك در محل حاضر شوند. اگر بدن فردي با آتش سوخته هرگز سعي نكنيد تا لباسش را از تنش دربياوريد بهخصوص در مورد لباسهاي نايلوني كه با حرارت زياد به پوست ميچسبد و از آنجا كه در آن وضعيت پوست آسيبديده شديد است بهتر است سعي به در آوردن لباس نكنيد. علاوه براين اگر ساعت يا زيورآلاتي در دست فرد حادثه ديده بود، به آنها دست نزنيد زيرا كه بافت پوست صدمه بيشتري ميبيند. بهترين راهحل همان شستوشو با آب است. سوختگي در ناحيه گردن موجب فشار به حنجره ميشود و خطر آسيب جدي را بسيار افزايش ميدهد بنابراين در چنين موقعيتهايي فرد را سريعا به يك درمانگاه نزديك انتقال دهيد. ايمني بيشتر شما مي توانيد با امن کردن منزل خود از بروز هر گونه آتش سوزي و سوختگي جلوگيري کنيد. براي مثال، نصب دستگاه هاي شناسايي محل سوختگي در منزل، بازديد سيم کشي ها و خارج کردن مواد شيميايي .خطرناک مي تواند تا حد زيادي از بروز هر گونه سوختگي و عوارض ناشي از آن در شما جلوگيري کند.
+ نوشته شده در یکشنبه ۱۳۹۲/۰۱/۰۴ ساعت 12:13 توسط وحیدصیادی
|
با عرض سلام وخسته نباشی به همه نجاتگران و امدادگران جهان